کنسرسیوم محتوای ملی، گردهم‌آیی مجموعه ای از کتابخانه ها و نهادهای تولیدکننده و یا صاحب محتوا و منابع اطلاعاتی است که با هدف تامین دسترسی هر چه سریع تر پژوهشگران و شهروندان ایرانی به محتوای مورد نظرشان تشکیل شده است.

اهدف از تشکیل این کنسرسیوم دستیابی به راهکار مناسبی برای رسیدن به اهداف ذیل بود:

• ایجاد بستر مناسب برای دسترسی پژوهشگران به محتوای ملی خصوصا محتوای فارسی
• امکان ارائه و دسترسی آسان به همه نوع اطلاعات
• تشویق به حفظ و نگهداری دیجیتال منابع اطلاعاتی
• حفظ مالکیت مادی و معنوی صاحبان محتوا
•   افزایش آگاهی جهانی از منابع با ارزش دانش ملی

روی آدرس زیر کلیک کنید:

http://icnc.ir/index.aspx?pid=1

باتشکر از سعید طاوسی مسرور به دلیل اطلاع رسانی

انتشار یافته در شماره اخیر دوفصلنامه تاریخ و تمدن اسلامی

دکتر حسن حضرتی

طاهر بابائی

واژه‌های کلیدی:

دیوانسالاری عثمانی، سگبان، تشکیلات درباری و نظامی.

http://www.ensani.ir/

نظم الدعم و التموین فی الجیش العثمانی(عصر سلطان سلیمان القانونی نموذجاً)[1] تالیف السید محمد السید محمود. این کتاب دارای دو فصل است که فصل اول به نوعی مقدمه ای برای فصل دوم به شمار می آید. در فصل اول به آماده سازی و پی ریزی امکاناتِ (انجام مقدمات) مربوط به تامین آذوقه و ایجاد پشتیبانی پرداخته شده است که در آن امور راه سازی، تحکیم بناها و منازل اطلاع رسانی، امور جاسوسی و ایجاد امنیت و هماهنگی در ایالات بررسی گردیده است. در فصل دوم نیز مستقیماً به بحث پشتیبانی و تامین آذوقه وارد می شود و راه های تامین این موارد را بیان می کند.

نویسنده برخلاف سایر نوشته های خویش، در این جستار از منابع اصیل ترکی، اسناد و برخی از پژوهش های محققان ترک بهره برده است که این اثر وی را در مقام بالاتری نسبت به سایر تالیفاتش قرار می دهد. هر چند اثر مذکور دوره سلیمان قانونی را برای پژوهش برگزیده است ، اما گاهی به سایر ادوار نیز گریزی زده است که خارج از موضوع کتاب است. هم چنین چاپ این کتاب نماد چاپ های درآمد گرای اعراب است که بیشتر به شکل آن توجه شده است و در فهرست نگاری، صفحه بندی و صفحه آرایی آن سراسر نقص و اشتباه وجود دارد.  نیز مطالب این کتاب از لحاظ مواد مورد بررسی و ترتیب بندی داده ها تشابه بسیاری به کتاب لایبیر دارد.

Lybyer, Albert Howe, The Government of Ottoman Empire in the time of Suleiman The Magnificent , Harvard university press,1913.

چندی پیش یکی از استادان دوران کارشناسی جویا شدند که هنوز هم شعری می سرایم یا نه؟

مدتی است که کمتر دور و بر شعر و شاعری می چرخم اما گاه گداری برای دل خودم چند خطی می نویسم. این آخرین شعری است که سروده ام:

ای صنم سیرت ببین از سینه سامان می بری

جان مستان گشتی و جانان ایشان می بری

آن سیه چشمت، سیه وش را مزن بر قاصدک

این نه ایران است جانا سوی توران می بری

خم ابروی افکنی، رنگین کمان در خون کشی

آبروی از طاق کسری شاه ایران می بری

عاشقانه باده بر لب پیک بر دل می زنی

رونق عشاق را از بزم مستان می بری

دزد مستان گشتی و در باده کشتی می زنی

مرد میدان کی شدی؟ مردی زمیدان می بری!

چندی پیش مقاله ای درباره تحولات اصطلاحی در دیوانسالاری عثمانی نوشته و برای ارزیابی به مجله تاریخ و تمدن اسلامی ارسال کرده بودم. پس از مدتی دکتر پنجه خبری به من دادند که موجب شادمانی و تا حدود زیادی دلهره در من شد. خبر این بود که استاد عالم زاده خواسته بودند که من به محضر ایشان برسم تا نکاتی در باب مقاله و موضوع مذکور به من گوشزد نمایند. با وجود اینکه چندین بار با استاد عالم زاده دیدار کرده بودم(البته در حد سلام و احوال پرسی)، اما طلبیدن ایشان چیز دیگری بود برای ما ناچیزان. راستش را بخواهید، مظهر تناقض در شادی و دلهره شده بودم. علت آن هم این بود که پیشتر از اساتید گرامی مانند دکتر موسوی و دکتر پنجه در مورد دقت نظر و تیزبینی استاد بسیار شنیده بودم و این امر را در مدخل «آخورسالار»(نک. مطالب همین وبلاگ) دریافته بودم. از دوستانم که از محضر استاد بهره ها برده بودند، در مورد روحیات استاد پرس و جو کردم. با سخنان دوستان تا حدودی آرام شدم.

... و این چنین بود که روز پنجشنبه ...

دکتر قنوات در جلسه رو نمایی از کتاب اخبار ولاه خراسان، رشته تاریخ را به باغی بی پرچین تشبیه کردند که در نوع خود تشبیه بسیار جالبی بود. ایشان افزودند:

متأسفانه وضعیت پژوهش در رشتة تاریخ به سامان نیست و من گاهی که در کلاسهای درس در این باره صحبت می‌کنم رشتة تاریخ را به باغی تشبیه می‌کنم که پرچین ندارد و خیلی‌ها بدون اجازه گرفتن وارد آن می‌شوند، امری که در رشته‌های دیگر کمتر شاهد آن هستیم. البته هیچ اشکالی ندارد که همه بیایند و از محصولات باغ استفاده بکنند اما متأسفانه گاهی کار به جاهایی می‌کشد که حق و حقوق باغبان نادیده گرفته می‌شود. به همین دلیل ما کم و بیش با آثاری روبرو هستیم که به هیچ وجه راضی کننده نیست و با اصول و استانداردهای تاریخ و تاریخ‌نویسی فاصله دارند.

کتاب تلخیص البیان فی قوانین آل عثمان[1] نوشته حسین افندی ملقب به «هزارفن» از مامورین دیوانی سلطان محمد چهارم که به وسیله سویم ایلگورل تصحیح و به خط لاتین برگردانده شده است. این اثر در سال 1086ق یعنی مقارن دولت صفوی تالیف شده است که از این لحاظ دارای اهمیت فراوان می باشد. فصول متعدد این کتاب، با بیان مختصری از تاریخ سیاسی عثمانی تا دوران سلطان محمد چهارم آغاز می گردد و سپس مولف، نگاشته خود را با ذکر مفصل سازمان درباری عثمانی، به بخش امور مالی، مناصب و اصطلاحات آن می رساند. در فصول بعدی به نظام لشگر مرکزی و ایالتی اعم از زمینی و دریایی اشاره می کند و سپس کتاب را با بیان قوانین متعدد درباری و ایالتی خاتمه می دهد. با توجه به این که نویسنده، در دیوانسالاری عثمانی نقش برجسته ای را ایفا می نمود و از نزدیک با قوانین و اسناد داخلی عثمانی آشنایی داشته است، اطلاعات متقنی ارائه می کند.

مجله علمی- پژوهشی «پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی» که شکل جدید و تجزیه شده مجله مشهور «مقالات و بررسیها» است، به عرصه پژوهش های حوزه تاریخ تمدن مسلمانان افزوده شد. شماره یکم این پژوهشنامه(پاییز و زمستان 1389) در سال چهل و سوم منتشر شده است. مجله مذکور مربوط به گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه تهران است که به سردبیری دکتر بادکوبه هزاوه به زیور طبع آراسته شده است.

این شماره مقالاتی مربوط به تاریخ دیوانسالاری دولت های اسلامی و تاریخ اجتماعی را در برگرفته است که با نگاهی پژوهشی و مسئله محور، اطلاعات مفیدی را ارائه می دهد.

در این شماره می خوانیم:

·         سیاست های مذهبی وزیران سنی مذهب فاطمیان: انگیزه ها، اهداف و راهبردها

علیرضا اشتری تفرشی، احمد بادکوبه هزاوه

·         نقش خاندان های برجسته ایرانی در فرآیند تعامل دو فرهنگ ایرانی- اسلامی تا سده چهارم هجری

علی بیات، محمدرضا خسروی

·         نقش دبیرن ایرانی در تاسیس و تکوین دیوانسالاری اسلامی در قرن اول هجری

رمضان رضایی، علی بیات، سیدجمال موسوی

·         کارکرد نهادهای آموزشی فرانسه در ایران از اوایل دوره قاجار تا جنگ جهانی اول

ابوطالب سلطانیان

·         عوامل موثر بر گسترش مدارس در قلمرو عثمانی(دوره کلاسیک: سده های 8- 10 هجری)

مهدی عبادی

·         پژوهشی درباره نسبت صحیح طبرسی

مصطفی معلمی

·         زندگی حرفه ای موذنان و بازتاب آن در ذهن و زبان مسلمانان: پژوهشی در تاریخ اجتماعی اسلام

ابراهیم موسی پور